Chyba najwyższy moment, aby się zastanowić co robimy nie tak, że te błędne koło tak świetnie się kręci. Nic nowego nie wymyśle, znamy te objawy, znamy nawet rozpoznanie, trop prowadził nas do naszej bogatej historii. Sęk jednak w tym, nie jaka ona jest, ale jaki sposób my ją opowiadamy. Józef Tischner przychodzi nam z pomocą i wskazuję na dwa rodzaje klęsk, zewnętrzna (wiadomo czym spowodowana) i wewnętrzna, którą na chwilę się zajmiemy.

Józef Tischner „Klęska wewnętrzna prowadzi do tego, że człowiek – istota walcząca – przemienia się w istotę z góry przegraną (…) nie dopuszcza do świadomości myśli, że to on sam winien jest klęski. To inni zawinili. Jego duszę rozdziera sprzeczność: przegrał, lecz wydaje mu się, że wygrał. Aby się bronić przed prawdą, stwarza sobie rozmaite iluzje. Norwid wylicza niektóre: zarozumiałość, hardość, cynizm…”

Jak my traktujemy własną historię? Każdy niech sobie odpowie na to pytanie. Natomiast pewne jest,, że nasze niezwykle bogate doświadczenie może dać wyzwolenie, pod banalnym warunkiem, że na jej podstawie będziemy powtarzać mądre decyzje (podjęliśmy ich mnóstwo i są powodem do dumy) i będziemy unikać, a nie mitologizować blednę. Brzmi jak rada w stylu „jeśli czujesz pragnienie to się napij”, prawda? Ale spójrzcie co mówi o tym Yuval Noah Harari:

Yuval Noah Harari: „Na tym polega paradoks wiedzy historycznej. Wiedza, która nie zmienia ludzkiego zachowania, jest bezużyteczna, jednak wiedza, która zmienia zachowanie, szybko traci znaczenie. Im więcej danych mamy, tym lepiej rozumiemy historię, tym szybciej historia zmienia swój bieg i tym szybciej nasza wiedza staje się przestarzała.”

Na koniec rzućmy okiem na Amerykański magazyn „Life”, który w sierpniu 1938 spory kawałek poświęcił Polsce w artykule o zaskakującym i przewrotnym tytule „Poland”. Poniżej kilka fragmentów wyrwanych z kontekstu:

„Smutnym stwierdzeniem o Polsce jest to, że ciągle żyje ona swoją przeszłością”

„…historię jako naród starszą i bardziej olśniewającą niż Niemcy, czy Rosjanie”

„Polacy wywalczyli sobie w średniowieczu reputację wojowników. W dziwnych awanturach ludzi średniowiecznej Europy Polacy przetrwali dłużej niż Morawianie, Czesi, Węgrzy, Litwini, Krzyżacy, Tatarzy i Turcy. Zniszczyli Krzyżaków i mogli zniszczyć Moskwę carów. Rozbili Iwana Groźnego. Ich klęska była ich dumą.”

/Swoją drogą cenzura zadziałała szybko, i postarano się, aby żaden egzemplarz nie został sprzedany. Więcej: https://books.google.pl/books?id=YU8EAAAAMBAJ&printsec=frontcover&hl=pl#v=onepage&q=poland&f=false /

Minęło 80 lat a my możemy dalej zaśpiewać:

My jesteśmy wyjątkowi / Nadrealizm i Witkacy / O tym pisał już Gombrowicz” (Big Cyc, 1991)

Dzięki!